Artık Sözleşmelere Rahatça Cezai Şartlar Koyabilirsiniz!

Bilindiği üzere taşınır-taşınmaz mal, hizmet, hak vb. alım-satım ve kiralama işlemlerine ilişkin olarak düzenlenen sözleşmelere cayma, feshetme gibi durumlarla karşılaşılmaması ve sözleşmeye kesinlik kazandırılması bakımından tazminat maddeleri konulabilmekte, cayan ya da fesheden tarafın karşı tarafa belirli bir tutarda ödeme yapması öngörülebilmektedir. Hatta, bazen öyle durumlar olabiliyor ki, cayma vb. durumlar olmasın, sözleşmeye kesinlik kazandırılsın diye sözleşmelere, sözleşmeye konu bedelin bir ya da bir kaç katı cezai yaptırım tutarı konulabiliyor. Fakat, bu şekilde hareket edenleri çoğu kişinin başına geldikçe fark ettiği çok ciddi damga vergisi sorunu bekliyordu.  

Maliye Bakanlığı; cayma, feshetme gibi durumlarla karşılaşılmaması ve sözleşmeye kesinlik kazandırılması bakımından karşılıklı mutabakatla kararlaştırılan cezai yaptırımların sözleşmede yer alması halinde, söz konusu tutarların da damga vergisine tabi tutulacağını, ancak, bir kağıt üzerinde toplanan bu tür akit ve işlemler birbirine bağlı ve bir akitten doğma olduğu takdirde verginin, en yüksek vergi alınmasını gerektiren akit veya işlem üzerinden alınacağı görüşündeydi ve uygulamayı da bu doğrultuda yönlendiriyordu. Yani, birbirine bağlı ve bir asıldan doğma akit ve işlemlerin bir kağıtta toplanması halinde, bunlardan en yüksek vergi alınmasını gerektiren işlem üzerinden damga vergisi alınıyordu.

Maliye Bakanlığı'nın bu görüşünün dayanağını ise, Damga Vergisi Kanunu'nun 6. maddesinde yer alan “Bir kağıtta birbirinden tamamen ayrı birden fazla akit ve işlem bulunduğu takdirde bunların her birinden ayrı ayrı vergi alınır. Bir kağıtta toplanan akit ve işlemler birbirine bağlı ve bir asıldan doğma oldukları takdirde Damga Vergisi, en yüksek vergi alınmasını gerektiren akit veya işlem üzerinden alınır.”  hükmü oluşturuyor.

Örneğin, yapılan bir sözleşmede mal veya hizmet bedelinin 10 Milyon TL. olarak belirlendiğini, bu sözleşmeden cayılması halinde ise cayan tarafın diğer tarafa 15 Milyon TL. cayma tazminatı ödemesinin öngörüldüğünü varsayalım. Bu durumda, bu sözleşmede birden fazla işlem bulunmakla beraber, bunlar birbirine bağlı ve bir asıldan doğduğu için Damga Vergisi, her iki bedel üzerinden ayrı ayrı ya da her iki bedelin toplamı üzerinden değil, sadece en yüksek vergi alınmasını gerektiren işlem cayma tazminatı tutarı olan 15 Milyon TL. cayma tazminatı üzerinden hesaplanıyordu. Bu uygulama ise, gerçekleşmeyen hatta gerçekleşmesi mümkün olmayan sadece usulen konulan bir tutar üzerinden fazladan damga vergisi ödenmesine yol açıyordu.

9 Ağustos 2016 tarihli ve 29796  sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6728 sayılı Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile, sözleşmelere bu şekilde konulan cezai yaptırımlarla ilgili damga vergisi olayında sözleşmenin taraflarını rahatlatan bir düzenleme yaptı. 6728 sayılı Kanunun 24. maddesiyle 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 6. maddesinin sonuna 9 Ağustos 2016 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir:

“Pey akçesi, cayma tazminatı, ücret tevkifi, cezai şart gibi bir sözleşmenin müeyyidesi mahiyetinde olan taahhütlerden, başlı başına bir sözleşmeye konu olmadıkça damga vergisi alınmaz.”

Bu düzenlemenin yapılma gerekçesi ise, söz konusu Kanunun gerekçesinde şu şekilde ifade edilmiştir:

"Mevcut uygulamada, birbirine bağlı ve bir asıldan doğma akit ve işlemlerin bir kağıtta toplanması halinde, bunların en yüksek vergi alınmasını gerektiren işlem üzerinden damga vergisi alınmaktadır. Yapılan düzenlemeyle, pey akçesi (bağlanma parası), cayma tazminatı (zamanı rücu, cayma parası), ücret tevkifi, cezai şart gibi bir sözleşmenin yaptırımı olarak belirlenen taahhütlerden, bunlar başlı başına bir sözleşmeye konu olmadıkça Harçlar Kanununda olduğu gibi damga vergisi alınmaması sağlanmaktadır."

Buna göre;

- 9 Ağustos 2016 tarihinden itibaren taşınır-taşınmaz mal, hizmet, hak vb. alım-satım ve kiralama işlemlerine ilişkin olarak düzenlenen sözleşmelere cayma, feshetme gibi durumlarla karşılaşılmaması ve sözleşmeye kesinlik kazandırılması bakımından konulan ve bir sözleşmenin yaptırımı olarak belirlenen pey akçesi (bağlanma parası), cayma tazminatı (zamanı rücu, cayma parası), ücret tevkifi, cezai şart gibi taahhüt tutarları üzerinden damga vergisi ödenmeyecek, bu taahhüt tutarları damga vergisi matrahı hesaplamasında dikkate alınmayacaktır.

- Ancak,  pey akçesi (bağlanma parası), cayma tazminatı (zamanı rücu, cayma parası), ücret tevkifi, cezai şart gibi bir sözleşmenin yaptırımı olarak belirlenen taahhütler için ana sözleşme dışında ayrı bir sözleşme düzenlendiği durumlarda ise, bu taahhüt tutarları üzerinden  de ayrıca damga vergisi ödenecektir.  

Peki, Bir Sözleşmenin Yaptırımı Olarak Belirlenen Pey Akçesi, Cayma Tazminatı, Ücret Tevkifi, Cezai Şart Gibi Taahhütler Nedeniyle Damga Vergisi Ödememek İçin Ne Yapmamız Gerekiyor?

Ana sözleşmenin konusunu oluşturan edimle ilgili pey akçesi (bağlanma parası), cayma tazminatı (zamanı rücu, cayma parası), ücret tevkifi, cezai şart gibi bir sözleşmenin yaptırımı olarak belirlenen taahhütler nedeniyle damga vergisi ödememek için, bu cezai taahhütleri ana sözleşme içerisinde düzenlememiz, ana sözleşme dışında ikinci ya da başka bir yazılı sözleşme yapmamamız gerekiyor. Olay bu kadar basit.

Saygılarımla.
11.08.2016

Abdullah TOLU
Yeminli Mali Müşavir

Kaynak: www.dt-audit.com
(Bu makale yazılı veya elektronik ortamda kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak göstermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)